Aansprakelijkheid werkgever: van zachte puntbroodjes tot bedrijfsuitjes

Een werkgever is op grond van de wet aansprakelijk voor bedrijfsongevallen van de werknemer, tenzij de werkgever kan aantonen dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan om de werkplek van de werknemer veilig in te richten. Let wel: dit omvat meer dan alleen het zorgen voor deugdelijke materialen en hulpmiddelen. Van de werkgever wordt ook verwacht dat hij voorzorgsmaatregelen treft om een ongeval te voorkomen, de werknemers instructies geeft en daarnaast toezicht houdt op de naleving van de instructies en veiligheidsmaatregelen.

Hoewel het niet om een zgn. risico aansprakelijkheid gaat en de werkgever in beginsel niet aansprakelijk is als hij niet in zijn zorgplicht tekort is geschoten, is het naar de huidige stand van de rechtspraak voor een werkgever erg lastig om onder deze aansprakelijkheid uit te komen. Vooral als het gaat om werken met gevaarlijke machines of als het handelt om anderszins gevaarlijk werk. De rechter vindt het namelijk noodzakelijk om werknemers te beschermen tegen de neiging om in de dagelijkse routine niet steeds de vereiste voorzichtigheid in acht te nemen. Zo oordeelde de Hoge Raad dat de werkgever, ondanks veelvuldig waarschuwen van haar werknemers om vooral niet met de handen in de buurt te komen van de draaiende gedeeltes van een machine, toch aansprakelijk was toen een dergelijk ongeval zich voordeed en een werknemer daardoor letsel opliep. De Hoge Raad oordeelde dat alleen waarschuwen niet volstaat. De werkgever had het ook daadwerkelijk onmogelijk moeten maken om bij de draaiende delen van de machine in de buurt te kunnen komen.

Deze aansprakelijkheid voor klassieke bedrijfsongevallen voert dus heel erg ver en benadert de eerdergenoemde risico aansprakelijkheid. De werknemer hoeft slechts te stellen dat hij schade heeft geleden. De werkgever moet vervolgens aantonen dat hij heeft voldaan aan de zorgplicht en dat het ongeval aan opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer zelf te wijten is. Als de werkgever dit niet kan bewijzen, is hij aansprakelijk voor de volledige schade van de werknemer (kosten, inkomensderving en smartengeld). Er wordt bij de hoogte van de schadevergoeding geen rekening gehouden met de ‘eigen schuld’ van de werknemer.

Bij ‘huis-tuin-en keuken ongelukjes’ is de rechter doorgaans wat milder en is de kans iets groter dat de werkgever niet aansprakelijk is voor de schade van de werknemer. Zo oordeelde de Hoge Raad in het zgn. ‘Broodmesarrest’ dat een werkneemster in een horecabedrijf, die zich ernstig verwondde aan een scherp broodmes tijdens het snijden van zachte puntbroodjes, de werkgever niet kon aanspreken vanwege schending van de zorgplicht door niet te waarschuwen voor de daaraan verbonden kans op letsel. De Hoge Raad oordeelde dat het een feit van algemene bekendheid is dat een dergelijk broodmes vlijmscherp is. De werkgever had dus geen zorgplicht geschonden door hiervoor niet de waarschuwen.

Deze verregaande vorm van aansprakelijkheid voor bedrijfsongevallen geldt ook voor verkeersongevallen die zich voordoen tijdens het werk. Hoewel de werkgever natuurlijk geen invloed heeft op de situatie op de openbare weg, is hij wel aansprakelijk voor verkeersongevallen. De Hoge Raad heeft namelijk bepaald dat de werkgever moet zorgen voor een deugdelijke verzekering voor haar werknemers, die voor de uitoefening van hun werkzaamheden deelnemen aan het verkeer.

Doet de werkgever dat niet dan is hij in voorkomende gevallen aansprakelijk voor de schade die de werknemer lijdt als een rechtstreeks gevolg van het ontbreken van de verzekering. Woon-werk verkeer valt hier in beginsel niet onder. Ook eenzijdige ongevallen, waarbij de werknemer tijdens het werk als voetganger aan het verkeer deelneemt, vallen hier niet onder.

De werkgever is doorgaans ook aansprakelijk voor ongevallen tijdens bedrijfuitjes, hoewel deze aansprakelijkheid een andere wettelijke grondslag kent. Belangrijk verschil is dat de werknemer in een dergelijk geval zelf moet bewijzen dat hij schade heeft geleden omdat de werkgever niet aan zijn zorgplicht heeft voldaan. De werkgever heeft hier dus een ruimere mogelijkheid om onder aansprakelijkheid uit te komen, maar dit blijft sterk afhankelijk van de omstandigheden van het geval. In tegenstelling tot in de voorgaande gevallen kan hier wel de factor ‘eigen schuld’ van de werknemer mee spelen bij het vaststellen van de hoogte van de eventuele schadevergoeding.

Voor de werkgever is het derhalve uitermate belangrijk dat hij de werkplek veilig inricht. Ook is het van belang om een risico inventarisatie (RI&E Arbeidsomstandighedenwet) te maken van de gevaren binnen de onderneming. Dit geldt met name voor organisaties waar met machines wordt gewerkt of waar er anderszins sprake is van gevaarlijk werk. Verder is het advies om werknemers regelmatig te waarschuwen en te wijzen op de in acht te nemen veiligheidsinstructies en daarnaast ook daadwerkelijk te controleren of deze veiligheidsinstructies worden nageleefd. Voorts is het van groot belang om een deugdelijke verzekering af te sluiten voor werknemers die tijdens het werk deelnemen aan het verkeer. En tot slot doet de werkgever er goed aan om de bedrijfsuitjes zodanig te (laten) organiseren dat deze veilig zijn.

Onze specialist arbeidsrecht brengt graag de aansprakelijkheidsrisico’s voor uw onderneming in kaart.

Nieuwsbrief

U moet javascript aan hebben staan om dit formulier te kunnen versturen.
SteentjesWoltersMulder Zilverlinde 1
7131 MN Lichtenvoorde
Postadres Postbus 24
7130 AA Lichtenvoorde
© 2019 - SteentjesWoltersMulder Advocaten & Mediators - Advocatenkantoor uit de Achterhoek heeft haar website laten maken door Ebbers Media.